Os Compañeiros

Alí estaban os compañeiros
ó redor dunha fogueira
que furaba as mouras tebras
cunha roxa lumieira.

Eran moitos os compañeiros
que cantaban con alegría
a cancion sempre esperada,
a canción xa presentida.

Tiñan mans os compañeiros
duras, fortes i encallecidas
de traballar sen sosego
nunha terra chea de vída.

O seu ollar coma unha gota
de auga pura e cristalina
que na noite de xiada
durme nas follas tranquilas.

No seu peito un cargamento
de mil flores encendidas
non levaban de armamento
máis que palabras amigas.

Non falaban do andado
sementado de feridas
preparaban o camiño
cara a terra prometida.

Letra e música: Benedicto

Latrica Marica

Latrica Marica ca
prima Pepita
do díxome, díxome,
do sei que dirán.

Si foras á festa verías ó primo
da amiga Carmela que veu xa do mar.

E a filla da Xoana adoece ca envexa pois pensa que teño mil pesos, ou máis.

Dixeron que ó Roque,
o mestre das obras, fáltalle moi pouco
pra ser capataz.

María Soliña

Polos carniños de Cangas
a voz do vento xemía;
¡ai, qué soliña quedaches,
María Soliña!

Nos areales de Cangas,
muros de noits se erguían:
¡ai, qué soliña quedaches,
María Soliña!

As ondas do mar de Cangas
acedos ecos tragu ían:
¡ai, qué soliña quedaches,
María Soliña!..

As gueivotas sobre Cangas
soños de medo tecían:
¡ai, qué soliña quedaches,
María Soliña!

Baixo os tellados de Cangas
anda un terror de auga frfa:
¡ai, qué soliña quedaches,
María Soliña!

Letra: C. E, Ferreiro
Música: X. González del Valle

Berros de Loita

Alá ven cara os eidos baixando
a xauría de lobos famentos.
Alá ven cal enchente que arrasa
as colleitas nos meses de inverno.

Non se contan. E avantan en ringla
cara a aldea choutando lixeiros
aprestados cos cans a loitar
a facer na facenda estragueiro.

iUpade, mociños! ipetrucios, ergueivos
e á loita aprestádeos con paus e fungueiros!.

Alá ven, son os lobos. Nos ollos
tran da nosa ruina o refrexo
¡Cómo alampan na noite!. Miraios.
a preada cheirando nos ventos.

Dorna

Vente ventiño do norte,
vente ventiño norteiro,
vente ventiño do norte,
sera-lo meu compañeiro.

Popular

Cediño na dorna
salimos ó mar;
o mar rebulía,
Fisterra alá está.
Sentín a friaxe
do vento ó pasar.

A pesca agardando
mariñeiros hai
mais todos tremían
o medo era tal.
Por Muros, nordeste;
no Pindo, o final.

Palabras mainiñas;
ninguén a berrar,
o barco era pouco
no medio do mar.
Ó porto sabémolo
habemos chegar.

Valdeiro o aparello
ninguén o verá;
os mozos son catro
e saben pescar.
Xa levan loitando
vinte anos co mar.

Naceron cos ollos
ben cheos de sal;

auga e lonxanía
os viron medrar.
A vila aínda durme
eles xa van pescar.

Din que por Arousa
os viron pasar;
contentos os mozos
a dorna a estoupar.
Fanecas e xoubas,
xurel, calamar.

Benedicto

<<A estrofa popular do comezo foime faciltada por aquel home bó e xeneroso que era, e seguirá sendo aí onde estea, Xaquín Lourenzo Fernández "Xocas", nun día inesquencible na súa casa de Ourense, no que cantou esta e outras que aínda conservo. Gracias, Xocas! >>

Da mestra contaron, !Qué cousa dixeron!, que ten, hai semanas, amores co Xan.

E o parvo do Lope
por verme de esguello agoanta dez horas detrás do corral.

Pois dígoche, prima, que os fillos da Concha parecen pelexos
de fracos que están.

E mentras Marica
latrica ca prirna quéimanse no lume
o leite e o pan.

Letra e música: Benedicto

Cantar de Berce pro víspera de emigrar.

Miña filla está desperta
¿Por qué non quere dormir?

- Porque sei que de mañán
o teu falar non vou sentir.

Miña filla non ten sono
¿Por qué non pode dormir?

- Porque o teu vivir, meu pai,
o teu vivir non é vivir.

Miña filla está chorando
¿Qué é o que a fai tánto sofrir?

- O saber que no meu soño
tí parecerás fuxir

Letra e Música: Benedicto

Enterro do Neno Pobre

Punteiros de gaita, acompañábano.
O pai, de negro.
No mar
unha vela
branca.

Os amiguiños levábano;
non pesaba nada.

Abaixo, o mar.
O camiño
no aire
da mañá.

Il iba de camisa limpa
e zoquiñas
brancas,

Os amiguiños levábano;
non pesaba nada.

Letra: Luis Pimentel
Música: Benedicto

Detéñense, Parece que entre eles
deliberan e toman consello.
Esparexen e a aldean rodean
pra asaltála mellor dise xeito.

iPillade as forcadas!, isoltade lixeiros
os cans e apurrádeos!. ¡Á loita, galegos!

íCómo os cans ós seus donos defenden!
¡Cómo a xente choutóu xa do leito!
iCómo loitan os homes con fouces!
iCómo axUntan xa pedras os nenos!.

iXa recúan!. Avante, mociños.
¡Ouh petrucios, mulleres e nenos.
Sempre avante! O vindeiro que atope
roxo o campo de lobos cuberto.

¡Upade, mociños! ¡petrucios, ergueivos!
ique o sol do porvir alumée
ó pobo galego xa ceibo!.

Letra: Xosé Ml. Cabada Vázquez (Adap. Benedicto)
Música: Benedicto

Si vas ó Convento de Herbón

Si vas ó convento de Herbón
vira polo direito,
vera-lo San Benitiño
botando auga polo peito.

Miña nai e maila túa
quedan no río berrando
por culpa dunha galiña
que tiña amores cun galo.

Unha perna téñoche eiquí,
outra no teu tellado;
mira se te quero nena
que estou escarranchado.

Popular

Nosa Señora da Guía

Nosa Señora da Guía
guía ós homes do mar.

Veña ver a barca vela
que se vai deitar no mar.

Nosa Señora vai dentro,
os anxiños a remar.

En Ourense as gueivotas
non saben o que é voar.

Os mariñeiros traballan
no mare da libertade.

Outros pesqueiros reventan
prós señores engordar,

Hai un caravel bermelIo
no fusil do militar.

Quen non viu cantar un vello
non sabe o que é cantar.

Música: popular
Letra: popular e Benedicto

Pola Unión

Non é en honor do Patrón
que esta noite cantar veño.
Anque a teña ó Santo,
teño á Patria rnáis devoción.

Eu, polo sí ou polo non,
cos santos quero estar ben;
mais quero estálo tamén
coa terra en que fun nacido:
sólo unha Patria hai na vida
e santos hai máis de cen.

Canso de evanxelizar
e facer no mouro estrago,
hai tempo que está Santiago
da santa gloria a gozar.
Con non menos batallar
contra todo mal goberno,
Galicia a un suplicio eterno
decote está condenada,
e pídenos, desolada,
que a libremos dese inferno.

É tan grande o seu penar,
máncana tantos abrollos,
que coas bágoas dos seus ollos
coido que foi feito o mar.
Diarnte o trono e diante o altar
contra o seu mal pide acordo;
mais sin piedá nin remordo
do seu dolor, nunca escaso,
os homes non lle fan caso,
e Dios permanece xordo...

¡Tí sólo, Galicia Santa!
¡Tí, que no antigo señora,
escrava ximes agora
dos caciques baixo a pranta!
Véndote entre pena tanta,
os teus bravos fillos ¿qué fan? ...
¿En qué pensan?, ¿Onde están,
que non collen os fouciños
e botándose ós camiños
a redimirte non van?

Arregañados os dentes,
us cos outros agarrados,
revoltos i enfurruñados,
semellan a cans doentes.
Nas propias carnes os dentes
engarran, sin compasión,
e despreceando a razón
que toda xenreira borre,
iesquecen súa Nai, que morre
chea de infamia e de baldón!,

Todo pra ser grande e forte
se une, xunta e reconchega:
quen á discordia se entrega
vai direito cara á morte.
Non agarde millor sorte
quen fomente divisiós;
que a unión de tódolos bós
é lei de tan alto alento
que pra estar no Sacramento
hastra a ten que cumplir Dios!

Galegos que me escoitades,
galegos que a verme vides
hoxe de eiquí non saídes
sin face-las amistades!.
Das nosas debilidades
o diaño non se ha de rir.
Vámonos todos a unir,
matando rencores cegos;
que na unión dos bos galegos
está da patria o porvir!

Letra: M. Curros Enríquez
(Adap. Benedicto)
Música: Benedicto